1. Kutu Deneyi: Tahmin Et, Gözlemle, Açıkla
Kapaklı bir kutunun farklı yüzeylerine delikler açıp içine el feneri yerleştirelim.
🤔 Tahmin Et!
Sizce feneri açtığımızda ışık kutunun neresinden çıkacak? Sadece tek bir yönden mi yoksa tüm deliklerden mi çıkmasını beklersiniz?
📋 Gözlem Sonucunu Gör ▼
El feneri yandığında ışık kutudaki tüm deliklerden dışarı çıkar. Bu deney, ışığın sadece doğrusal değil aynı zamanda kaynaktan her yönde yayıldığını ispatlar.
Işığın Doğrusal Yayılması
Bir ışık kaynağından çıkan ışık, engel ile karşılaşmadığı sürece her yöne ve doğrusal (düz bir çizgi boyunca) yayılır. Işınların üzerindeki oklara dikkat edin.
Gözlem Sonucu
Işık kaynağından çıkan ışınlar dalgalı veya kırık çizgiler halinde değil, oklarla gösterildiği gibi dümdüz (doğrusal) ve her yöne doğru yayılmaktadır.
Işığın Doğrusal Yayıldığının Kanıtı (Karton Deneyi)
Işık dalgalar halinde veya kıvrılarak yayılamaz. Kartonlardaki delikler aynı hizada olduğunda mum ışığı çocuğun gözüne ulaşır. Ortadaki kartonu kaydırdığımızda ise ışık eğilemediği için gözüne ulaşamaz.
Sonuç: Işık Görülür
Işık doğrusal (ok yönünde dümdüz) yayıldığı için hizalı olan üç delikten de geçerek çocuğun gözüne ulaşır.
Maddelerin Işığı Geçirme Durumları
Maddeleri ışığı geçirme miktarına göre 3 gruba ayırırız. Aşağıdaki maddeleri seçerek ışığın davranışını gözlemleyin.
Saydam Madde
Işığın tamamına yakınını geçiren maddelerdir. Arkasındaki cisimler net olarak görülür. Örnek: Cam, su, hava.
Örnek Maddelerin Sınıflandırılması
Aşağıdaki maddeleri tutarak (sürükleyip bırakarak) veya önce maddeye sonra kutuya tıklayarak ait oldukları doğru gruba yerleştirin.
Saydam Maddeler
Yarı Saydam Maddeler
Opak Maddeler
Tam Gölge Nedir?
Işık kaynaklarından çıkan ışınlar, opak (saydam olmayan) bir madde ile karşılaştıklarında maddenin içinden geçemezler.
Işığın geçemediği bu cisimlerin arkasında oluşan ışıksız, karanlık bölgeye Tam Gölge adı verilir. Işık doğrusal yayıldığı için gölgenin şekli, engelin şekline benzer.
Günlük Hayattan Tam Gölge Örnekleri
Gölge Oyunları
Ellerimiz opak bir maddedir. Işık kaynağı ile duvar arasına girdiğinde arkada elin şeklini alan net bir tam gölge oluşur.
Ağaç Gölgesi
Güneşli günlerde ağaçların gövdeleri ve yoğun yaprakları güneş ışığını engellediği için yerde devasa bir tam gölge oluşturur.
Güneş Tutulması
Ay, Güneş ile Dünya arasına girdiğinde Güneş ışınlarını engeller. Ay'ın devasa tam gölgesi Dünya'nın üzerine düşer.
Tam Gölgenin Değişimi Simülasyonu
Tam gölgenin büyüklüğü ışık kaynağı, opak cisim ve perdenin birbirine olan uzaklıklarına bağlıdır. Değişkenleri kaydırarak gölge boyunu nasıl etkilediğini keşfedin.